Liptovský Mikuáš
  Úvod   /   Gość   /   AUREL STODOLA – GENIUSZ Z LIPTOWA

AUREL STODOLA – GENIUSZ Z LIPTOWA

W 2019 roku wspominamy 160 rocznicę narodzin znanego na świecie Aurela Stodoly, który pochodził z Liptowskiego Mikulasza.

AUREL STODOLA (1859 Liptowski Mikułasz - 1942 Zurych)
 
Profesor, inżynier budowy maszyn i naukowiec, który spośród wszystkich słowackich badaczy osiągnął chyba największą sławę i uznanie na świecie. W pracy skupiał się na teorii turbin parowych i gazowych. Cenił go sam Albert Einstein, ale nie tylko jako osobistość światowego formatu w swojej dziedzinie, lecz także jako wielkiego człowieka w związku z powodu wyznawanych przez niego wartości moralnych, humanizmu oraz empatii społecznej. Z chirurgiem Dr. Sauerbruchem skonstruował ruchomą rękę, by zmniejszyć cierpienie inwalidów wojennych. Został odznaczony złotym medalem im. Jamesa Watta, odpowiednikiem nagrody Nobla w technice.
 

MIEJSCA ZWIĄZANE Z ŻYCIEM AURELA STODOLY

FONTANNA METAMORFOZY w zabytkowym centrum
Nazwisko Aurela Stodoly znajduje się na honorowym miejscu dzieła sztuki pod tytułem „Hołd twórczemu myśleniu”, dominanty Fontanny Metamorfozy. Jego górne obrotowe bloki symbolizują przemianę i ruch, upływanie czasu, nowych idei, to także przynoszą na myśl łopaty turbiny nowoczesnej maszyny. Aurel Sloboda poświęcił swoje życie właśnie twórczemu myśleniu i naukowemu badaniu procesów zachodzących w turbinach. 

                                                                     
KOŚCIÓŁ EWANGELICKI przy ulicy Tranovského
Rodzice Aurela Stodoly wychowali czterech synów w miłości, poszanowaniu zasad moralnych, dając im dobre wykształcenie. Zaszczepili mu poczucie przynależności narodowej i wiarę ewangelicką. W tym właśnie kościele ewangelickim Aurela Stodolę ochrzciła inna ważna postać historyczna – działacz narodowy, pastor i poeta Michal Miloslav Hodža. Później wziął tu ślub z Dariną Pálkovą, tu też zostały ochrzczone obie jego córki - Helena i Oľga. Aurel Stodola czasem grał w kościele na organach. Muzyka była jedną z miłości jego życia.     
           
                                                                  
                                    
DOM STODOLÓW z tablicą pamiątkową Aurela Stodoly

Aurel Stodola urodził się w 1859 roku w pierwotnym domu rodzinnym. W 1878 roku budynek powiększono, a po pożarze w 1883 został gruntownie przebudowany i otrzymał dzisiejszy wygląd. Podczas pożaru spłonęła też rodzinna garbarnia, którą odbudowano, a przy konstrukcji maszyny pomagał już świeżo upieczony inżynier Aurel Stodola. Choć odnowiona fabryka należała kiedyś do największych w Mikulaszu, dziś już nie istnieje, a dom Stodolów ma nowego właściciela. W 1959 roku z okazji setnej rocznicy urodzin Aurela Stodoly na jego domu rodzinnym uroczyście odsłonięto upamiętniającą go tablicę. Dom z tablicą pamiątkową znajduje się przy ulicy 1. mája 138/45.     
  
                                                                  
PRACOWNIA PROFESORA AURELA STODOLY w Muzeum Janka Kráľa (otwarcie wystawy stałej 11.05.2019)

Przedstawia przełomowe chwile geniusza nauki, a także cenne momenty życia prywatnego na fotografiach z albumu rodzinnego Stodolów. Można tu zobaczyć egzemplarz jego najsłynniejszego dzieła naukowego Dampf und Gas-Turbinen (pol. Turbiny parowe i gazowe). Pierwsze wydanie wyszło w 1903 roku, ostatnie – szóste w 1925 roku, zawsze uzupełnione o nowe wiadomości. Ostatnie wydanie miało objętość ponad 1100 stron i zwierało 1100 wykresów. Książka została przetłumaczona na angielski, rosyjski, francuski, a nawet chiński. Stała się podręcznikiem dla całych pokoleń inżynierów budowy maszyn.

ZURYCH
W wieku 32 lat Aurel Stodola otrzymał ofertę objęcia profesury na Politechnice w Zurychu, w której sam studiował 11 lat wcześniej. Stał się lubianym i cenionym profesorem, który wykształcił setki inżynierów z całego świata. Miał ogromny talent pedagogiczny,  a swoje wykłady wzbogacał najnowszą wiedzą.  Na uczelni stworzył laboratorium badawcze, które wówczas było najnowocześniejsze w Europie, założył też fundusz dla studentów pochodzących ze słabiej sytuowanych rodzin. Aurel Stodola wykładał na Politechnice do momentu odejścia na emeryturę, choć interesujące propozycje składały mu jeszcze inne uczelnie i firmy. 

                                    
CMENTARZ VRBICKÝ

Aurel Stodola zmarł w Zurychu 25 grudnia 1942 w wieku 83 lat. Cały swój majątek przekazał uczelni, w której wykładał. W 1989 roku szczątki małżeństwa Stodolów przewieziono na cmentarz Vrbický w Liptowskim Mikulaszu.





Fotografia powyżej: Nazwisko Aurela Stodoly wycięte w granicie, Fontanna Metamorfozy
Opracowanie: CENTRUM INFORMACYJNE miasta Liptowski Mikulasz, fotografie: archiwum Centrum Informacyjnego miasta Liptowski Mikulasz, Muzeum Janka Kráľa oraz Słowackiego Muzeum Techniki.