Liptovský Mikuáš
  Úvod   /   Gość   /   HISTORIĄ MIASTA

HISTORIĄ MIASTA

Pierwszą pisemną wzmiankę o przyszłym mieście spotykamy w dokumencie króla węgierskiego Władysława IV z 1286 r., którym władca przodkom rodziny szlacheckiej Pongráców potwierdził własność osady Święty Mikulasz. Treść dokumentu poświadcza również, żeŚwięty Mikulasz istniał już przed 1286 r. Rozwijał się stopniowo, z gospodarstwa plebańskiego, które powstało w związku z budową kościoła św. Mikołaja. 

W dziejach miasta kościół ten ma wyjątkowe znaczenie. Świadczy o tym również i to, że nazwa osady jest identyczna z imieniem duchowego patrona kościoła. Postać św. Mikołaja już od XIV w. jest częścią herbu miejskiego. Jako średniowieczne miasteczko Święty Mikulasz na dobre zaczął się rozwijać od połowy XIV w., kiedy dzięki Pongrácom uzyskał prawo targu. W następnych dziesięcioleciach do jego gospodarczego i urbanistycznego rozmachu przyczynił się również kolejny przywilej, w 1424 r. nadany przez króla Zygmunta – prawo do organizowania corocznych jarmarków. Szybko rosnące miasteczko z czasem stało się siedzibą administracyjną żupy liptowskiej. Jej regularne posiedzenia odbywały się tutaj już od połowy XVII w. ale swoją stałą siedzibę żupa miała w nim dopiero od 1712 r., gdy na jej użytek zakupiono jedną z kamienic mieszczańskich na rynku, znaną później jako pierwszy Dom Żupy. Wiek XVIII przyniósł również zmianę składu narodowościowego i wyznaniowego mieszkańców. Około 1720 r. bowiem do miasta przybywają pierwsze rodziny żydowskie i od tego roku aż do wybuchu drugiej wojny światowej charakterystyczną cechą codziennego życia mieszkańców miasta było oparte na zasadzie tolerancji współżycie trzech wyznań religijnych. Religijną jednorodność w M ikulaszu już w połowie XVI w. zakłóciła reformacja. Od jej nadejścia ewangelicy tworzyli nie tylko zasadniczą część ludności miasta, ale równocześnie mieli znaczny udział w tworzeniu jego historii. Była to ewangelicka inteligencja, dzięki której już w pierwszej połowie XIX w. Mikulasz stał się centrum słowackiego życia kulturalnego i ruchu narodowego. Staraniem Gašpara Fejérpataky – Belopotockiego w Mikulaszu otwarto pierwszą w Słowacji bibliotekę publiczną (1829), a jego Słowacki Teatr Mikulaszowski (1830) dał początek słowackiemu teatrowi amatorskiemu. Miejscem spotkań wybitnych postaci pokolenia szturowców w latach 40. XIX w. stała się plebania ewangelicka Hodży. W 1844 r. w Mikulaszu powstało pierwsze ogólnokrajowe Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe Tatrín – poprzednik Macierzy Słowackiej. W maju 1848 r. na jego gruncie sformułowano pierwszy program polityczny Słowaków – „Żądania narodu słowackiego”. Ale obok bujnego życia narodowo-kulturalnego miasto wyróżniało się również pod względem gospodarczym. Warsztaty garbarskie tutejszych rzemieślników stopniowo zmieniały się w manufaktury, a w końcu w nowoczesne zakłady skórzane. Dzięki nim na przełomie XIX i XX w. Mikulasz zaliczał się do poważnych ośrodków produkcji skórzanej w całych ówczesnych Węgrzech. Wraz z rozwojem przemysłu także w Mikulaszu zaczęła się formować nowa warstwa społeczna – robotnicy, która dała o sobie znać już 1 maja 1890 r., gdy miejscowi pracownicy garbarni wspólnie wystąpili z żądaniem poprawy warunków pracy. Jeszcze bardziej pamiętne stało się pierwszomajowe zgromadzenie w 1918 r., które na dziedzińcu Czarnego Orła zorganizowała partia socjaldemokratyczna. Jego uczestnicy po raz pierwszy w Słowacji opowiedzieli się za wspólnym państwem Czechów i Słowaków. Na przełomie XIX i XX w. miasto zaczęło się z rozmachem rozrastać. W 1894 r.wchłonęło swoje przedmieścia – Niżny Husztak na zachodzie i Wyżny Husztak na wschodzie, a trzydzieści lat później starą Wierzbicę. W drugiej połowie XX w. do miasta przyłączono kolejnych 11 miejscowości, m.in. Okoliczne, Paludzkę i Ondraszową. Wiek XX przyniósł zmiany polityczne, ekonomiczne i demograficzne, a w 1952 r. także zmianę nazwy. Liptowski Święty Mikulasz stał się Liptowskim Mikulaszem. Dziesięciolecia od powstania Czechosłowacji w 1918 r. aż do czasu samodzielnej Republiki Słowackiej (1993) upływały pod znakiem rozwoju, ale także zniszczeń wojennych. Świadectwem ciężkich walk o Liptowski Mikulasz w 1945 r. jest duży cmentarz wojenny nad miastem. Lata pokoju przyniosły uprzemysłowienie i rozbudowę miasta, a liczba mieszkańców potroiła się. Ludzie przenosili się do miasta za pracą w nowych fabrykach i urzędach. W latach 70. XX w. nowe domy znaleźli tu mieszkańcy okolicznych wsi, zatopionych przez wody Liptowskiej Mary. Stare ulice zostałyzastąpione przez osiedla z wielkiej płyty, rozrosły się dzielnice domów jednorodzinnych, przybyły nowe szkoły, instytucje kulturalne, tereny sportowe…
Dzisiejszy Mikulasz, centrum gospodarcze, kulturalne i turystyczne górnego i środkowego Liptowa, to efekt procesu trwającego kilka stuleci.